Vergi dairelerinde müteselsil sorumluluk uygulaması
Sayıştay, bazı vergi dairelerinin kamu zararını müteselsil sorumluluk yerine personel sayısına bölerek tahsilat sürecini aksattığını belirledi.
Sayıştay’ın Gelir İdaresi Başkanlığına ilişkin 2025 yılı denetim raporunda, bazı vergi dairelerinde kamu zararı alacaklarının mevzuata aykırı biçimde kayda alındığı ortaya konuldu. Denetçiler, hukuken müteselsil sorumluluk kapsamında değerlendirilmesi gereken zararın, sorumlu personel sayısına bölünerek her kişiye yalnızca eşit bir pay yüklendiğini belirledi.
Kontrol, denetim, inceleme, kesin hüküm veya yargılama sonucunda ortaya çıkan kamu zararları, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı üzerinden izleniyor. Ancak bazı vergi dairelerinin, zarardan sorumlu tüm personelin zararın tamamından zincirleme sorumlu olması gerekirken alacağı kişi sayısına göre parçaladığı tespit edildi. Bu yöntemle her personel için ayrı ve sınırlı bir tahsilat tutarı belirlendiği, ayrıca muhasebe kayıtlarında sorumlu kişi sayısı kadar izleme dosyası açıldığı kaydedildi.
Sayıştay’ın değerlendirmesi
Sayıştay, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’ndaki düzenlemelere dikkat çekti. Buna göre kamu zararının geri alınması sürecine zarardan sorumlu kamu görevlilerinin yanı sıra ilgili diğer kişiler de dahil edilebiliyor. Sorumlular, ortaya çıkan zararın tamamından birlikte ve müteselsilen sorumlu tutulabiliyor.
Raporda, müteselsil sorumluluk uygulamasının temel amacının kamu alacağının gecikmeden ve eksiksiz tahsil edilmesini sağlamak olduğu vurgulandı. Birden fazla kişinin aynı zarara neden olması halinde tahsilatın, zararın tamamının alınabileceği sorumludan gerçekleştirilmesine imkan tanıyan bu yöntem, alacağın güvence altına alınmasını amaçlıyor.
Sayıştay’a göre kamu zararının sorumlu personel sayısına bölünmesi ise bu hukuki çerçeveyle bağdaşmıyor. Böyle bir uygulama, her kişinin yalnızca belirli bir paydan sorumlu tutulmasına ve kamu alacağının tamamının zamanında tahsil edilememesine yol açıyor.
Gelir İdaresi Başkanlığının yanıtı
Gelir İdaresi Başkanlığı, denetim bulgusuna verdiği yanıtta sorunun esas olarak muhasebe birimlerinin işlemleri zamanında ve eksiksiz yerine getirmemesinden kaynaklandığını bildirdi. Başkanlık, tahsilat izleme dosyalarının açılışına ilişkin tereddütlerin giderilmesi için Muhasebat Genel Müdürlüğünden görüş istendiğini belirtti.
Kurum ayrıca, bulguyla ilgili izlenecek usul ve esaslara dair gerekli açıklamaların Başkanlık teşkilatına iletildiğini ifade etti.
Sayıştay ise aynı tespitin 2021, 2022, 2023 ve 2024 yılı denetim raporlarında da yer aldığını, buna rağmen uygulamanın 2025 yılında sürdüğünü kaydetti. Rapora göre alacağın sorumlular arasında eşit ve sınırlı tutarlara ayrılması, sorumluluk dağılımının hatalı uygulanmasına ve kamu zararının eksiksiz tahsil edilememesine neden oluyor.
