Francesca Albanese: Enkaz delilleri korunmalı uyarısı
Francesca Albanese, Gazze’de İsrail kontrolündeki enkaz kaldırma çalışmalarının savaş suçlarına ilişkin delilleri yok edebileceği uyarısında bulundu.
Birleşmiş Milletler İşgal Altındaki Filistin Toprakları İnsan Hakları Özel Raportörü Francesca Albanese, Gazze Şeridi’nde İsrail’in denetiminde yürütülecek kontrolsüz enkaz kaldırma çalışmalarının olası uluslararası suçlara ilişkin kanıtları ortadan kaldırabileceği uyarısında bulundu.
Yazılı açıklama yapan Albanese, kapsamlı hafriyat ve temizlik faaliyetlerine geçilmeden önce adli delillerin güvence altına alınması ve enkaz altında bulunan hayatını kaybetmiş kişilerin kimliklerinin belirlenmesi gerektiğini söyledi. Raportör ayrıca Gazze’nin yeniden imarı ile enkazın kaldırılması süreçlerinde Filistinlilerin doğrudan karar ve sorumluluk sahibi olması gerektiğini vurguladı.
Albanese, Gazze’deki yıkıntıların yalnızca inşaat atığı olarak değerlendirilemeyeceğini belirterek, bu alanların aynı zamanda suç mahalli, büyük bir mezarlık ve iki yıllık yıkımın maddi kanıtı niteliği taşıdığını ifade etti. Yeniden inşa çalışmalarının geçmişi silen veya sorumluları aklayan bir sürece dönüşmemesi gerektiğini kaydetti.
Gazze’de 61 milyon ton enkaz bulunuyor
BM verilerine göre Gazze Şeridi’nde biriken enkazın yaklaşık 61 milyon tona ulaştığı tahmin ediliyor. Bu yığınların tamamen kaldırılmasının ise en az yedi yıl sürebileceği öngörülüyor.
Francesca Albanese, enkazın kaldırılması ve geri dönüşüm hazırlıklarına İsrailli şirketlerin dahil edildiğine ilişkin güvenilir saha bilgilerine ulaştığını açıkladı. Molozların taşınması ya da parçalanması sırasında savaş suçlarına dair fiziksel kanıtların yok edilmesi halinde, sürece katılan devlet aktörleri ile özel şirketlerin uluslararası ceza hukuku kapsamında sorumlulukla karşılaşabileceğini belirtti.
Gazze’de binlerce kişinin cenazesinin hâlâ enkaz altında bulunduğu değerlendiriliyor. Gazze kentinde son haftalarda yürütülen arama çalışmalarında, yalnızca bir aileye ait 112 kişinin kalıntılarına ulaşılmıştı.
Taraflardan farklı açıklamalar
İsrail Dışişleri Bakanlığı ile Başbakan Binyamin Netanyahu’nun ofisi, Albanese’nin son çağrısıyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı. İsrail makamları daha önce de raportörün Gazze’deki askeri operasyonlara ilişkin raporlarını reddetmişti.
Hamas ise Albanese’nin uyarısını olumlu karşıladığını bildirdi. Örgüt, enkaz kaldırma çalışmalarının kayıplara ulaşılmasını ve adli delillerin korunmasını güvence altına alacak uluslararası mekanizmalar çerçevesinde yürütülmesi çağrısı yaptı.
BM İnsan Hakları Konseyi bünyesinde bağımsız uzman olarak görev yapan Albanese, Gazze’deki askeri operasyonlara ilişkin ihlal raporları nedeniyle Batılı ülkeler ve Washington’dan gelen baskılarla karşı karşıya bulunuyor. ABD yönetimi, geçen yıl Albanese’yi Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni Amerikalı ve İsrailli yetkililer hakkında işlem yapmaya teşvik ettiği gerekçesiyle yaptırım listesine almıştı.
