Yapay Zeka Kamu Harcamalarını İnceliyor: 2 Milyar Lira Risk Belirlendi
Yapay zeka destekli mali yönetim sistemi, kamu harcamalarında 2 milyar lira verimsizlik riski tespit etti.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamu kaynaklarının daha etkin bir şekilde yönetilmesi ve mali risklerin işlem öncesinde tespit edilmesi amacıyla yapay zeka destekli bir mali yönetim sistemi geliştirdi. Bu sistem, kamu harcamalarında 2 milyar liranın üzerinde verimsizlik riski taşıyan işlemleri belirleyerek önemli bir adım atmış oldu.
Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi (BKMYBS), bütçe yönetiminden muhasebe işlemlerine, ödemelerden raporlamaya kadar çeşitli aşamaları tek bir dijital platformda bir araya getiriyor. Yapay zeka ve ileri analitik teknolojileri kullanılarak yapılan analizler sayesinde, kamu harcamaları risk odaklı bir şekilde inceleniyor. Bu sayede, geçmişte yaşanan hataların yanı sıra, potansiyel risklerin önceden tespit edilmesi ve kamu kaynaklarının daha kontrollü bir şekilde kullanılması hedefleniyor.
BKMYBS, kamu mali yönetiminde 16 yıl önce başlayan dijital dönüşüm sürecinin en son aşaması olarak değerlendiriliyor. Bugün itibarıyla 497 kamu idaresi, 95 bin harcama birimi, 4 bin muhasebe birimi ve yaklaşık 400 bin kullanıcıya hizmet veriyor. Her yıl yaklaşık 150 milyon muhasebe kaydı, 3 milyon maaş ve ücret hesaplaması, 18 milyon ödeme emri belgesi, 5,5 milyon elektronik imzalı belge ve 10 milyon e-fatura güvenli bir şekilde sistem üzerinden işleniyor. Bu büyük veri akışının yapay zeka ve analitik yöntemlerle değerlendirilmesi, kamu mali yönetiminde risklerin daha hızlı bir şekilde tespit edilmesine olanak tanıyor.
Sistemin ana hedeflerinden biri, kamu harcamalarında verimliliği ve tasarrufu artırmaktır. Yapay zeka destekli analizler sayesinde olağan dışı işlemler, olası hatalar ve verimsizlik riski taşıyan harcamalar belirlenerek, karar vericilere uyarılar ve öngörüler sağlanmaktadır. Böylece mali kontrol mekanizmasının yalnızca harcama sonrası denetimlerle sınırlı kalmaması, risklerin işlem öncesinde değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Dijital dönüşümün çevresel etkileri de dikkat çekmektedir. BKMYBS üzerinden 2025-2026 döneminde gerçekleştirilen mali işlemler sayesinde yaklaşık 200 milyon sayfa kağıt kullanımının önüne geçilmiştir. Bu uygulamanın, yaklaşık 5 bin ton karbon salımının engellenmesine katkı sağladığı belirtilmektedir. Dijitalleşme, kamu mali işlemlerinin izlenebilirliğini artırarak şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından da önemli bir altyapı oluşturmaktadır.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen “Yapay Zeka Destekli Muhasebe ve İleri Analitik Projesi”, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen 11. Verimlilik Proje Ödülleri’nde yapay zeka kategorisinde birincilik ödülüne layık görülmüştür. Bu proje, kamu mali yönetiminde yapay zeka kullanımının yaygınlaştırılması açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni sistemle kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasının yanı sıra mali risklerin önceden belirlenmesini ve veriye dayalı karar alma yeteneğinin artırılmasını amaçladıklarını ifade etti. BKMYBS’nin yüksek işlem kapasitesi ve yapay zeka destekli analitik altyapısıyla uluslararası kuruluşlar ve diğer ülkeler tarafından da dikkatle takip edildiğini belirten Şimşek, önümüzdeki dönemde yapay zeka ve ileri analitik teknolojilerin kamu mali yönetimindeki kullanım alanlarının genişletileceğini vurguladı. Şimşek, şeffaflık, hesap verebilirlik, verimlilik ve sürdürülebilirlik odaklı bir mali yönetim anlayışının daha ileri taşınacağını kaydetti.
