ÖSYM sınav soruları kamuya tamamen açılabilir mi?

ÖSYM sınav soruları geçmiş yıllar için tamamen erişime açılabilir mi? Ombudsmanlık, TUS soruları hakkındaki başvuruyu hangi gerekçelerle reddetti?

Geçmiş yıllara ait Tıpta Uzmanlık Sınavı (TUS) sorularının tamamının kamuoyuna ücretsiz olarak açılması talebi, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelendi. Kurumun 20 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/1631 sayılı kararında, ÖSYM’nin sınav sorularını yayımlama konusunda kanunen zorunlu tutulmadığı ve mevcut uygulamanın hukuka aykırı olmadığı sonucuna varıldı.

Başvuruyu yapan kişi, TUS’a hazırlanan adaylar açısından geçmiş yıl sorularının sınav formatını anlamak ve eksikleri belirlemek için önemli olduğunu belirtti. ÖSYM’nin soruların tamamını kamuya açık biçimde yayımlamaması, adayların bu içeriklere çoğunlukla telif bedeli ödeyen ticari kuruluşlar aracılığıyla ulaşabilmesi eleştirildi. Başvuruda, kamu kaynaklarıyla hazırlanan sınav sorularının ücretli erişime konu edilmesinin eğitimde fırsat eşitliğini zedelediği savunuldu.

Başvuruda ayrıca TUS sorularının hangi hukuki ve idari dayanaklarla yayımlandığı, üçüncü kişiler veya ticari kuruluşlarla ne ölçüde paylaşıldığı, telif ve lisans süreçlerinin nasıl yürütüldüğü soruldu. Geçmiş ve gelecek yıllara ait tüm soruların herhangi bir ücret ya da ticari aracı olmaksızın ÖSYM’nin internet sitesinde adayların erişimine sunulması için bir çalışma yapılıp yapılmadığı konusunda da bilgi istendi.

ÖSYM’nin açıklaması

ÖSYM, ilgili mevzuat uyarınca sınavları hazırlama, uygulama, değerlendirme ve sonuçları duyurma yetkisine sahip olduğunu bildirdi. Kurumun hazırladığı kılavuzların adaylar ve diğer ilgililer bakımından bağlayıcı olduğu, sınavlara ilişkin duyuruların ÖSYM’nin internet sitesinde yayımlanmasının tebligat hükmünde bulunduğu belirtildi.

ÖSYM’nin açıklamasında, 6114 sayılı Kanun’un sınav soruları ile bu soruları hazırlayan kişilerin kimlikleri bakımından gizlilik esası getirdiği vurgulandı. Soru havuzundaki içeriklerin hiçbir koşulda kısmen veya tamamen üçüncü kişilere verilemeyeceği, sorularla cevapların ise sınav tamamlandıktan sonra ancak Yönetim Kurulu kararı doğrultusunda özel erişim yöntemleriyle adaylara açıklanabileceği ifade edildi.

Kurum ayrıca, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu ile idari yargı mercilerinin daha önceki kararlarında, sınav sorularının tamamının veya bir bölümünün yayımlanması konusunda ÖSYM Yönetim Kurulunun takdir yetkisi bulunduğuna hükmedildiğini aktardı. Bu kararlarda, Yönetim Kurulu tarafından alınmış bir karar bulunmadan soruların açıklanamayacağı yönünde değerlendirmeler yapıldığı belirtildi.

Bilgi edinme ve fikri mülkiyet dengesi

Kamu Denetçiliği Kurumu, incelemesinde bilgi edinme hakkı, eğitimde fırsat eşitliği, sınav güvenliği ve fikri mülkiyet hakları arasındaki dengeyi değerlendirdi. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında sınav sorularının ilim ve edebiyat eseri niteliğinde kabul edildiği, bu içerikler üzerindeki mali ve manevi hakların korunması gerektiği kaydedildi.

Kararda, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun fikir ve sanat eserleriyle ilgili başvurularda özel mevzuat hükümlerinin uygulanmasını öngördüğü hatırlatıldı. Bu nedenle bilgiye erişim talebinin değerlendirilmesi sırasında, eser sahiplerine tanınan fikri mülkiyet haklarının da dikkate alınması gerektiği belirtildi.

ÖSYM tarafından sunulan bilgilere göre TUS’a katılan adaylar, kendi kullanıcı bilgileriyle sınav sorularının tamamına belirli bir süre erişebiliyor. Bunun yanında, kamuoyunun bilgilendirilmesi amacıyla temel soru kitapçığında yer alan soruların bir bölümü ÖSYM’nin resmî internet sitesinde yayımlanıyor.

Ombudsmanlık, bu yöntemin adaylara kendi sınavlarıyla ilgili itiraz ve denetim imkânı sağladığını, aynı zamanda soru havuzunun korunmasına ve sonraki sınavların güvenilirliğinin sürdürülmesine hizmet ettiğini değerlendirdi. Eğitimde fırsat eşitliği ilkesinin önemine dikkat çekilmekle birlikte, bu ilkenin ÖSYM’ye geçmiş ve gelecek yıllara ait tüm sınav sorularını süresiz ve sınırsız biçimde yayımlama yükümlülüğü getirmediği ifade edildi.

Kararda, başvurunun yalnızca kişinin kendi bilgi ve belgelerine erişim talebinden ibaret olmadığı, tüm TUS sorularının kamuya açılmasını amaçlayan genel nitelikte bir başvuru olduğu vurgulandı. Böyle bir düzenlemenin yalnızca başvurucuyu değil, sınav sisteminin güvenilirliğini, soru havuzunu ve fikri mülkiyet haklarını da etkileyebileceği belirtildi.

Başvuru reddedildi

Kamu Denetçiliği Kurumu, 6114, 4982 ve 5846 sayılı kanunlar birlikte değerlendirildiğinde ÖSYM’nin uygulamasının sınav güvenliğini, soru havuzunu ve fikri mülkiyet haklarını koruma amacı taşıdığı sonucuna ulaştı. Kurum, ÖSYM Yönetim Kurulunun takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullandığı kanaatine vardı.

Bu gerekçelerle, geçmiş yıllara ait ÖSYM sınav soruları ile özellikle TUS sorularının tamamının herhangi bir sınırlama olmaksızın kamuoyuna açılması yönündeki başvuru reddedildi. Kararın başvurucuya ve ÖSYM Başkanlığına tebliğ edilmesine hükmedildi.