Trump, İran ile Anlaşmayı Zafer Olarak Duyurdu, Ancak Belirsizlikler Devam Ediyor
Trump, İran ile varılan ön anlaşmayı zafer olarak sundu; ancak nükleer program ve diğer konularda belirsizlikler sürüyor.
Washington Post’un haberine göre, Başkan Donald Trump, İran ile yapılan ön mutabakatı “zafer” olarak nitelendirdi. Ancak bu anlaşmanın nükleer program, balistik füzeler ve bölgesel meseleler açısından önemli belirsizlikler taşıdığı kaydedildi. Beyaz Saray muhabiri Michael Birnbaum ve ulusal güvenlik editörü Karen DeYoung imzasıyla yayımlanan makalede, Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine yeniden açılacağını duyurduğu belirtildi. Cenevre’de düzenlenecek olan ve üst düzey Amerikalı ve İranlı yetkililerin katılacağı törenin, dört ay süren çatışmaların ardından gerçekleşeceği ifade edildi.
Trump, bu anlaşmanın petrol fiyatlarını savaş öncesi seviyelere döndüreceğini belirterek, piyasalarda büyük bir olumlu tepki aldığını dile getirdi. Ancak yetkililer, kalıcı bir anlaşmanın temel unsurlarının hâlâ müzakere aşamasında olduğunu ve bu konuların önümüzdeki iki ay boyunca tartışılmaya devam edeceğini vurguladı. İran’ın nükleer hedefleriyle ilgili görüşmelerin, deniz taşımacılığı koridorunun hızla yeniden açılması amacıyla sonraki müzakerelere ertelendiği bildirildi.
Amerikalı yetkililere göre, Trump, Başkan Yardımcısı J.D. Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, pazar günü ön anlaşmayı çevrimiçi olarak imzaladılar. Resmi imza töreninin cuma günü Cenevre’de yapılması planlanıyor. Ancak, boğazdaki deniz trafiğinin normale dönmesinin haftalar alabileceği uyarısı yapıldı.
Trump’ın başlangıçta benimsediği “rejim değişikliği” hedefinin gerisinde kalan bu anlaşmayı sunma konusundaki zorluklar da dikkat çekiyor. Tahran’ın balistik füze programı ile ilgili herhangi bir taahhütte bulunup bulunmadığı belirsizliğini koruyor. Eski Başkan Barack Obama döneminde imzalanan anlaşmayı eleştirenler, İran’ın füze üretimine devam etmesine yönelik endişeleri dile getiriyor.
Fransa’nın Evian-les-Bains kentinde yapılacak zirve öncesinde Trump, İran’ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini vurguladı ve bu anlaşmanın dünya için büyük bir başarı olacağını ifade etti. Hürmüz Boğazı’nın tamamen açık olacağını belirten Trump, savaş öncesinde dünya enerji arzının önemli bir kısmının bu su yolundan geçtiğini hatırlattı. Ancak müzakerelere aşina olan yetkililer, boğazdan geçiş riskinin farklı seviyelerde algılanabileceği konusunda uyarılarda bulundu.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran’ın boğazdan geçişler için seyrüsefer hizmetleri ve sigorta ücretlerini almaya devam edeceğini açıkladı. Trump’ın İran’a karşı yürüttüğü savaş ve varılan ön barış anlaşması, Cenevre Gölü kıyısındaki görüşmelerin ana gündem maddelerinden biri olacak. G7 liderleri, İran ile savaşın yol açtığı enerji fiyatı artışlarından olumsuz etkilenmiş durumda.
Washington Post, Trump’ın İran anlaşmasını, savaşın sona ermesi ve rejimin yerinde kalması açısından önemli bir adım olarak değerlendirdi. Ancak anlaşmanın detayları henüz kamuoyuna açıklanmadı ve bu durum, iki tarafın kendi anlatılarını öne çıkarmasına yol açtı. Trump, mutabakatı İran’ın nükleer silah geliştirmesini engelleme yolunda önemli bir adım olarak övdü.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, sadece Amerikan deniz ablukasının kaldırıldığını duyurdu. Ancak, İran’ın uranyum zenginleştirme hakkına ilişkin tartışmaların devam edeceği belirtildi. İranlı yetkililer, anlaşmanın imzalanmasının ardından dondurulan milyarlarca dolarlık varlığa erişim sağlayacaklarını ima ettiler, ancak Amerikalı yetkililer bunu reddetti.
Trump, İran’ın davranışını değiştirmesi durumunda Körfez ülkeleri tarafından sağlanacak 300 milyar dolarlık yeniden imar fonuna erişim sağlayabileceklerini söyledi. Ancak, bu durum bazı çevrelerde rahatsızlık yaratıyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, nükleer yakıt zenginleştirme hakkının ve mevcut yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun sonraki görüşmelerde ele alınacağını belirtti.
İran, topraklarındaki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum seviyesini düşürmeye hazır olduğunun sinyalini verdi. Trump, ABD’nin İran’a ait nükleer yakıtın tespit edilmesine yardımcı olacağını ifade etti. Ancak, İran’ın balistik füze kabiliyetleri hakkında herhangi bir açıklama yapılmadı.
İsrail ise İran’ın Lübnan’daki vekili Hizbullah’a karşı saldırılarını sürdüreceğini açıkladı. Anlaşmanın, İsrail’in Güney Lübnan’daki işgalinden çekilmesini kapsamadığı belirtildi. Trump yönetimi, İran’ın terör finansmanını kesmeyi hedefliyor. Ancak, müzakerelerin ne zaman başlayacağı konusunda net bir bilgi verilmedi.
