İlber Ortaylı: Tarihin İzinde Bir Akademik Duruş

İlber Ortaylı, tarihi sevdiren önemli bir tarihçi ve akademisyen. Hayatı ve akademik kariyeri hakkında detaylar.

Türkiye’nin en önemli tarihçilerinden biri olan İlber Ortaylı, akademik çalışmaları, eserleri ve televizyon programlarıyla geniş kitlelere tarihi sevdirmeyi başaran bir isimdir. Osmanlı tarihi başta olmak üzere birçok alanda yaptığı çalışmalarla tanınan Ortaylı’nın hayatı ve akademik kariyeri, merak konusu olmuştur.

İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947 tarihinde Avusturya’nın Bregenz şehrinde dünyaya gelmiştir. Kırım Tatarı kökenli bir aileden gelen Ortaylı, ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç ettiğinde henüz iki yaşındaydı. İlk ve orta öğrenimini İstanbul’daki Avusturya Lisesi’nde tamamladıktan sonra, 1965 yılında Ankara Atatürk Lisesi’nden mezun olmuştur.

Üniversite eğitimini Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nde tamamlayan Ortaylı, 1970 yılında lisans diplomasını almıştır. Akademik kariyerinde Şerif Mardin, Halil İnalcık, Mümtaz Soysal, Seha Meray ve İlhan Tekeli gibi önemli isimlerin öğrencisi olmuştur.

Yurt dışında da eğitim alarak Viyana Üniversitesi’nde Slav ve Doğu Avrupa dilleri üzerine çalışmalar yapmış, yüksek lisansını ise University of Chicago’da Halil İnalcık danışmanlığında tamamlamıştır. 1974 yılında “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” başlıklı teziyle Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde doktora unvanını kazanmış, 1979 yılında “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” adlı eseriyle doçentlik unvanını almıştır.

1982 yılında üniversitelere yönelik siyasi uygulamalara tepki göstererek görevinden ayrılan Ortaylı, bu süreçte birçok ülkede akademik faaliyetlerde bulunmuştur. Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Cambridge ve Oxford gibi şehirlerde dersler, seminerler ve konferanslar vermiştir.

1989 yılında Türkiye’ye dönen Ortaylı, profesör unvanını almış ve 1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İdare Tarihi Anabilim Dalı Başkanlığı görevini yürütmüştür.

2002 yılında Galatasaray Üniversitesi’nde ve daha sonra Bilkent Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak ders vermiştir. Galatasaray Üniversitesi ve MEF Üniversitesi Hukuk Fakültelerinde Türk Hukuk Tarihi dersleri vermiştir. 2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi müdürlüğüne atanmış ve bu görevi yedi yıl sürdürmüştür. 2012 yılında yaş haddinden emekli olmuş, görevini Haluk Dursun’a devretmiştir. 2018 yılında ise Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanlığına getirilmiştir.

İlber Ortaylı, ileri seviyede Almanca, Rusça, İngilizce, Fransızca, İtalyanca ve Farsça bilmektedir. Katıldığı bir televizyon programında bilgisayar kullanmadığını ve biyografisinin yanlış bilgilerle yazılmasından rahatsızlık duyduğunu ifade etmiştir. Ayrıca, Sırpça, Hırvatça ve Boşnakça bildiği yönündeki iddiaları yalanlamıştır.

Televizyon programlarıyla da tanınan Ortaylı, TRT 2 ve TRT Türk’te “İlber Ortaylı ile” programını sunmuş, NTV’de “İlber Ortaylı ile Tarih Dersleri” ve gazeteci Mehmet Barlas ile birlikte “Her Zaman” programlarında yer almıştır. Ayrıca Bloomberg HT’de “İlber Ortaylı ile Zaman Kaybolmaz” adlı programı hazırlamıştır.

Ortaylı’nın makaleleri Milliyet gazetesi ile “Atlas Tarih”, “Doğu Batı”, “Popüler Tarih” ve “Tarih ve Toplum” gibi dergilerde yayımlanmıştır. Yaklaşık 30 bin kitaplık bir kütüphaneye sahip olduğunu belirten Ortaylı, bu kütüphaneden 5 bin kitabı Galatasaray Üniversitesi’ne bağışlamıştır.

İlber Ortaylı, tarih alanındaki çalışmaları ve “Osmanlı Tarihinde Aile” adlı eseriyle 2001 yılında Aydın Doğan Ödülü’ne layık görülmüştür. 2006 yılında İtalya’da düzenlenen Akdeniz Festivali kapsamında “Avrupa ile Akdeniz Arasında Lazio” ödülünü almış, 2007 yılında ise Rusya tarafından verilen ve Vladimir Putin imzasını taşıyan Puşkin Madalyası’na layık görülmüştür.