Avrupa’daki Jet Yakıtı Krizi Uçakların Yakıt Türünü Değiştiriyor

Avrupa’da jet yakıtı kıtlığı, uçaklarda kullanılan yakıt türünü değiştirme ihtiyacını doğuruyor.

Avrupa Birliği’nin uçuş güvenliği otoritesi, Orta Doğu’daki kriz nedeniyle Avrupa’da yaygın olarak kullanılan Jet A-1 tipi havacılık yakıtında yaşanabilecek potansiyel arz sıkıntısına karşılık olarak Jet A tipi yakıt kullanımına dair güvenlik önerileri yayımladı.

Köln merkezli Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı’nın (EASA) yayımladığı bilgi bülteninde, Orta Doğu ve Basra Körfezi’ndeki gelişmelerin Avrupa’daki geleneksel Jet A-1 havacılık yakıtının tedarikini olumsuz etkileyebileceği vurgulandı. Bu bağlamda, havacılık ve yakıt tedarik sektöründeki paydaşların, olası yakıt açığını gidermek amacıyla farklı bölgelerden temin edilen Jet A tipi yakıtın kullanımını değerlendirdiği belirtildi.

Bültende, EASA’nın Jet A-1 kullanılan ortamlarda Jet A tipi yakıtın güvenli bir şekilde yönetilmesine yönelik rehberlik sağlamak amacıyla bu tavsiyeleri sunduğu ifade edildi. Jet A tipi yakıtın şu anda Kuzey Amerika’da, Avrupa’ya yapılan uçuşlar da dahil olmak üzere kullanıldığı, ancak geleneksel olarak Jet A-1 kullanılan pazarlarda bu yakıtın devreye alınmasının dikkatli bir şekilde yönetilmesi gerektiği kaydedildi.

Operatörlerin yakıt özelliklerindeki farklılıkların farkında olmaları gerektiği, özellikle Jet A yakıtının Jet A-1’e göre daha yüksek bir maksimum donma noktasına sahip olduğu belirtildi. Bu durum, hava yolu şirketlerinin, havalimanlarının ve ilgili hizmet sağlayıcıların bu farklılıklardan kaynaklanan riskleri doğru bir şekilde yönetmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

AB’den Havacılık Kılavuzu

AB Komisyonu, krizin havacılık sektörü üzerindeki etkilerini azaltmaya yönelik mevcut AB kuralları çerçevesinde esneklikleri açıklayan bir kılavuz yayımladı. Orta Doğu’daki çatışmaların devam etmesi halinde yaşanabilecek olası jet yakıtı kıtlığının etkilerini ele alan bu kılavuzda, yakıt ikmal yükümlülükleri, yakıt ek ücretleri, havaalanı slotları, kamu hizmeti yükümlülükleri ve hava yolu yolcu haklarına dair düzenlemeler netleştirildi.

Kılavuzda, uçuş iptallerinden etkilenen yolcuların mevcut haklardan yararlanmaya devam edeceği ve bilet ücretinin iadesi, alternatif güzergahlara yönlendirme ve son dakika iptallerinde tazminat alma haklarının bulunduğu ifade edildi. Hava yolu şirketlerinin, yalnızca iptalin yerel yakıt kıtlığı gibi olağanüstü koşullardan kaynaklandığını kanıtlaması durumunda tazminat ödemekten muaf tutulabileceği belirtildi. Ayrıca, AB Komisyonu, yüksek yakıt fiyatlarını tek başına olağanüstü bir durum olarak değerlendirmeyeceğini açıkladı.

Kılavuzda, AB kuralları çerçevesinde şirketlerin nihai bilet fiyatlarını önceden göstermeleri gerektiği hatırlatıldı ve bu nedenle yakıt ek ücreti gibi ek bedellerin sonradan uygulanamayacağı vurgulandı. AB Komisyonu’nun bazı hava yolu hatlarının kapanmasını önlemek amacıyla, düzenlemeler kapsamında yüzde 90’lık yakıt ikmal zorunluluğuna muafiyet tanıyabileceği de ifade edildi. Havalimanı slotlarına ilişkin olarak, yakıt tedarik sorunları nedeniyle şirketlerin normal iniş-kalkış slot kullanım yükümlülüklerinden muaf tutulabileceği belirtildi.

IATA’dan Avrupa’ya Jet A Yakıtı Önerisi

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Orta Doğu’daki savaşın devam etmesi halinde dünya genelinde havacılık yakıtı sıkıntısının yaşanabileceğini belirterek, Avrupa’da alternatif olarak Jet A yakıtı kullanımının sektöre esneklik sağlayabileceğini ifade etti. IATA’nın Uçuş ve Teknik Operasyonlar Direktörü Stuart Fox, Orta Doğu’daki çatışmaların küresel havacılık yakıtı tedarikine baskı oluşturduğunu vurguladı.

Mevcut durumda ticari havacılıkta ağırlıklı olarak Jet A-1 ve Jet A olmak üzere iki temel yakıt türünün kullanıldığı, Jet A-1’in uluslararası operasyonlarda standart yakıt olarak kabul edildiği, Jet A’nın ise daha çok Kuzey Amerika’da tercih edildiği belirtildi. Avrupa’daki hava yolu şirketlerinin, gerektiğinde Kanada’daki taşıyıcılar gibi Jet A ile Jet A-1 arasında geçiş yaparak operasyonlarını sürdürebileceği ifade edildi.

Avrupa’da Jet Yakıtı Krizi

Orta Doğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatların aksaması, Avrupa’da petrol ve doğal gaz fiyatlarının hızla artmasına neden oldu. Özellikle jet yakıtı fiyatları, geçen yıla göre iki katından fazla yükseldi. AB rafinerileri, normal şartlarda jet yakıtı tüketiminin yüzde 70’ini karşılayabiliyor; kalan kısmı ise büyük ölçüde Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden ithal ediliyor.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, Avrupa’nın kısa süre içinde jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşılaşabileceği konusunda uyarılarda bulundu. Hollanda merkezli hava yolu şirketi KLM, artan yakıt maliyetleri nedeniyle bu ay Avrupa içindeki 160 uçuşu iptal edeceğini açıkladı. Alman hava yolu şirketi Lufthansa ise maliyet baskıları nedeniyle iştiraki CityLine’ın faaliyetlerini durdurma kararı aldı ve ekim ayına kadar planlanan 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal ettiğini duyurdu. Düşük maliyetli hava yolu şirketleri Ryanair ve EasyJet ile turizm şirketi TUI, olumsuz pazar koşulları nedeniyle yıl sonu tahminlerini aşağı yönlü revize etti.