İnönü Üniversitesi’nde Bilgi ve Değer Konferansı Gerçekleşti

İnönü Üniversitesi’nde Bilgi ve Değer konferansı, Dr. Yasin Ramazan Başaran’ın katılımıyla gerçekleştirildi.

İnönü Üniversitesi bünyesindeki Bilgi ve Erdem Topluluğu, 2025-2026 akademik yılının son etkinliği olarak Boğaziçi Üniversitesi Felsefe Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Yasin Ramazan Başaran’ın konuşmacı olarak katıldığı “Bilgi ve Değer” başlıklı bir konferans düzenledi. Zahit Aksu Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen etkinlikte, dijitalleşme süreci ve yapay zekanın bilgi üretimi üzerindeki etkileri, akademik bir bakış açısıyla ele alındı. Bu önemli programa öğretim üyeleri ve çok sayıda öğrenci katıldı.

Etkinliğin açılış konuşmasını yapan Bilgi ve Erdem Topluluğu Başkanı Ramazan Bayram, tarih boyunca insanlığın bilgi edinme çabasını vurguladı. Bayram, günümüzde bilgiye ulaşmanın saniyeler içinde mümkün olduğunu belirterek, bu durumun yanlış yönetilmesi halinde ciddi bir anlama krizi yaratabileceğini ifade etti. Verinin yalnız başına bir anlam taşımadığını dile getiren Bayram, bilginin ahlaki bir temel üzerine inşa edilmesi gerektiğinin altını çizdi. Ayrıca, bu etkinlikte bu konuları gündeme getirmeyi amaçladıklarını belirterek, destek veren öğretim üyelerine teşekkür etti. Açılış konuşmasının ardından Dr. Yasin Ramazan Başaran’ın akademik geçmişi katılımcılarla paylaşıldı.

Konferansa, yapay zeka algoritmalarının işleyişi ve bilgi üretimi üzerindeki etkilerine dair bir örnekle başlayan Dr. Yasin Ramazan Başaran, bir yapay zeka modeline kendi adıyla basılmış kurgusal bir kitabın özetini sorduğunu ve sistemin tutarlı ama gerçeğe aykırı bir metin ürettiğini aktardı. Bu durumun, internet ortamındaki verilerin ortalamasını alan algoritmaların ürettiği sonuçların doğrudan “bilgi” olarak kabul edilemeyeceğini gösterdiğini belirten Başaran, günümüzdeki krizin epistemik değil, varoluşsal bir nitelik taşıdığını savundu.

Son 40 yılda üretilen enformasyon miktarının, insanlık tarihinin önceki dönemlerinden daha fazla olduğunu belirten Dr. Başaran, bilgiyi insan ve özneden bağımsız bir nesne olarak gören pozitivist yaklaşımı eleştirdi. Bilginin varlığı için anlayan bir özneye ve zihinsel bir sürece ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Başaran, “Bilen bir kişi olmadığında bilginin sürdürülebilirliği kalmaz. Anlaşılmayan veri, bilgi kategorisinde değerlendirilemez” dedi. Dijital platformların veriyi doğrudan sunarken kaynakları gizlediğini ifade eden Başaran, bu durumun bireyleri bilginin üreticisi olmaktan çıkarıp, yalnızca hazır enformasyonun birer tüketicisi haline getirme riski taşıdığını belirtti.

Konuşmasında “perspektif” kavramına dikkat çeken Dr. Başaran, her sahih bilginin bir bakış açısı ve öznellik taşıdığını dile getirdi. Yapay zekanın geniş bir veri tabanına sahip olmasına rağmen özgün bir fikre sahip olamayacağını, çünkü bir öznelliği ve bakış açısı bulunmadığını kaydetti. Bireyin çevresi, eğitimi, kültürel birikimi ve sosyal ilişkileriyle şekillenen perspektifinin bilgi üretimindeki önemine değinen Başaran, “Bireyin kendi bulunduğu koordinattan edindiği ve özümsediği bilgi, dijital ortamlardaki ham veri yığınlarından daha niteliklidir” şeklinde konuştu.

Perspektif odaklı yaklaşımın mutlak bir göreceliliğe yol açmayacağını, çünkü bireysel öznelliğin toplumsal kesişim alanlarından beslendiğini ifade eden Başaran, bilgi çağında bireylerin izlemesi gereken yöntemi “özümseme” ve “sınırlarını bilme” olarak iki başlıkta özetledi. İnsan zihninin yalnızca veri depolayan bir araç olarak görülmemesi gerektiğini belirten Başaran, öğrenilenlerin analiz edilerek hayata aktarılmasının önemine dikkat çekti. Yapay zekanın aksine, insanın kendi bilmediği alanları ve sınırlarını tespit edebilme yeteneğine sahip olduğunu hatırlatan Başaran, gerçek bilgi birikiminin insanda kibir yerine, bilinemeyen alanların genişliği karşısında bir tevazu bilinci oluşturması gerektiğini vurguladı.

Konferansın son bölümünde katılımcıların sorularının yanıtlandığı bir soru-cevap oturumu gerçekleştirildi. Öğretim üyeleri ve öğrencilerin yoğun ilgi gösterdiği bu bölümde; atom enerjisinin keşfi ve kullanım alanları üzerinden bilginin ahlaki sorumluluğu, Kant felsefesinde anlama süreçlerinin tespiti, apriori ve aposteriori bilgi teorilerinde zihinsel süreçlerin rolü ile yapay zekanın gelecekte bir bilinç düzeyine ulaşıp ulaşamayacağı gibi konular felsefe tarihi bağlamında tartışıldı. Dr. Başaran, kendi akademik çalışmaları ve tez yazım süreçlerinden örnekler vererek, bilgi üretiminin doğrusal bir hat izlemediğini, hataların fark edilmesi ve düzeltilmesiyle ilerleyen dinamik bir süreç olduğunu belirtti.

İnönü Üniversitesi’ndeki Bilgi ve Erdem Topluluğu’nun 2025-2026 akademik yılı kapanış programı, hediye takdimi merasimiyle sona erdi. İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Yunus Emre Temiz, konferansa sunduğu akademik katkılardan dolayı Dr. Yasin Ramazan Başaran’a teşekkür ederek günün anısına hediye takdiminde bulundu. Program, salonda bulunan katılımcılar arasında yapılan kitap çekilişinin ardından tamamlandı.