68/B atamalarında gizlilik kaydına Danıştay engeli
Danıştay, 68/B atamaları kapsamında derece yükseltme tekliflerinin gizli tutulmasını öngören düzenlemeyi iptal etti; idarenin yetkisi sınırsız değil.
Danıştay 2. Dairesi, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan devlet memurlarının 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi kapsamında derece yükseltme tekliflerinin “gizli” olarak işlem görmesini öngören düzenlemeyi iptal etti. Kararda, idarenin gizlilik derecesi belirleme konusunda sınırsız bir takdir yetkisine sahip olmadığı vurgulandı.
Karara konu düzenleme, Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Hakkında 657 Sayılı Kanun’un 68/B Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Yönerge’nin 4/c maddesinde yer alan “GİZLİ gizlilik derecesi ile” ibaresiydi. Söz konusu hüküm, 68/B kapsamında yapılacak derece yükseltme tekliflerinin belirli belgelerle birlikte gizli olarak gönderilmesini öngörüyordu.
Düzenleme nasıl uygulanıyordu?
Yönergeye 2012 yılında eklenen hüküm uyarınca, Derece Yükseltilme Teklif Formu ile Üst Derece Verilmek Suretiyle Yapılacak Yükselmelere Ait Nitelik Belgesi gizli ibaresiyle işlem görüyordu. Yönergenin önceki halinde tekliflerin gizli tutulmasını öngören bir düzenleme bulunmuyordu.
Davacı, bir askerlik şubesinde 657 sayılı Kanun’a tabi memur olarak görev yapıyordu. İddiasına göre 2009-2016 yılları arasında hakkında altı kez olumlu nitelik belgesi düzenlenerek teklif hazırlanmasına rağmen, işlemler gizli yürütüldüğü için teklifin yapılıp yapılmadığını ve Değerlendirme Kuruluna sunulup sunulmadığını öğrenemedi.
Davacı, derece yükseltmesinden yararlandırılmadığını ancak iki ay sonra yayımlanan listede adını göremediğinde anlayabildiğini belirtti. Bu nedenle, işlem hakkında zamanında bilgi sahibi olamadığını ve hak arama yollarını etkin biçimde kullanamadığını ileri sürdü.
Danıştayın değerlendirmesi
Davalı idare, 1, 2, 3 ve 4. dereceli kadrolara yapılacak atamalarda takdir yetkisi bulunduğunu savunarak düzenlemenin hukuka uygun olduğunu ve davanın reddedilmesi gerektiğini bildirdi.
Danıştay ise gizlilik uygulamasının belirli bir hukuki çerçeve içinde değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. 2017/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi’nde gizli nitelikteki belgeler; izinsiz açıklanması halinde milli güvenlik, prestij ve menfaatlere ciddi zarar verebilecek, ayrıca yabancı bir devlete önemli fayda sağlayabilecek mesaj ve dokümanlar olarak tanımlanıyor.
Daire, Millî Savunma Bakanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin niteliği gereği bazı belgelerin gizli tutulmasının doğal olabileceğini kabul etti. Ancak memurların 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi uyarınca derece yükseltme süreçlerine ilişkin belgelerin tümünün otomatik biçimde gizli sayılmasının sınırsız bir yetki anlamına gelmeyeceğini belirtti.
Kararda, idarenin takdir yetkisini hizmet gerekleri ve kamu yararı doğrultusunda kullanması gerektiği ifade edildi. Gizlilik ibaresinin kişilerin hak arama özgürlüğünü engelleyecek, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerini zedeleyecek şekilde uygulanamayacağı kaydedildi.
Danıştay Savcısı da iptal yönünde görüş bildirdi. Görüşte, söz konusu belgelerin askeri görev ve faaliyetlere değil, sivil memurların kendi özlük haklarını etkileyen işlemlere ilişkin olduğu belirtildi. Bu tür işlemlerin 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
68/B maddesi ne sağlıyor?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi, belirli hizmet sürelerini tamamlayan yükseköğrenim mezunu memurların normal derece yükselme süresi şartı aranmadan daha üst dereceli kadrolara atanabilmesine imkân tanıyor. Uygulama, eğitim-öğretim ve sağlık hizmetleri sınıfları dışındaki sınıfların 1, 2, 3 ve 4. derece kadroları için geçerli.
Ek göstergesi 5300 ve üzerinde olan 1. derece kadrolar için en az 12 yıl, ek göstergesi 5300’ün altında bulunan 1. ve 2. derece kadrolar için en az 10 yıl, 3. ve 4. derece kadrolar için ise en az 8 yıl hizmet şartı aranıyor. Dört yıldan kısa süreli yükseköğrenim mezunlarının gerekli hizmet sürelerine iki yıl ekleniyor.
Danıştay 2. Dairesinin 15 Ocak 2026 tarihli, 2022/1533 esas ve 2026/242 karar numaralı hükmü oybirliğiyle verildi. Karara karşı Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık bulunuyor.
Karar, yalnızca Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan memurlar açısından değil, özlük haklarına ilişkin işlemlerde gizlilik uygulamasıyla karşılaşan diğer kamu görevlileri bakımından da önem taşıyor. Buna göre gizlilik derecesi keyfi biçimde kullanılamayacak, kamu görevlilerinin bilgi edinme ve hak arama imkânlarını ortadan kaldıramayacak.
