Trump’ın Grönland Açıklamaları Batı’da Endişe Yarattı
Trump’ın Grönland üzerindeki iddiaları, Avrupa’da diplomatik bir krize yol açtı ve NATO’nun geleceği sorgulanmaya başlandı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland üzerindeki mülkiyet ve kontrol talepleri, Avrupa’da önemli bir diplomatik krize yol açtı. Washington’un Venezuela’ya yönelik uluslararası hukuku ihlal eden askeri operasyonunun ardından, Batılı müttefikler arasında Grönland’ın durumu hakkında endişeler arttı.
Yedi Avrupa ülkesi, Grönland ve Danimarka’ya destek veren ortak bir açıklama yayımladı. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, “ABD bir NATO ülkesine saldırırsa, her şey biter” diyerek durumu ciddiyetle vurguladı.
Fransa, Almanya, İtalya, Polonya, İspanya, Birleşik Krallık ve Danimarka’nın imzasını taşıyan bildiride, Grönland’ın statüsünün yalnızca Danimarka ve Grönland halkı tarafından belirlenebileceği ifade edildi. Ayrıca, Birleşmiş Milletler Şartı’nda yer alan egemenlik ve toprak bütünlüğü ilkelerine dikkat çekildi.
Trump, son günlerde Grönland’ı “ABD’nin ulusal güvenliği için vazgeçilmez” olarak tanımladı ve “Grönland’a ihtiyacımız var. Onu almak zorundayız” dedi. Bu açıklamalar, Danimarka ve Grönland’da büyük bir tepkiyle karşılandı. Trump, Louisiana Valisi Jeff Landry’yi Grönland özel temsilcisi olarak atadığını da duyurdu.
Danimarka ve Grönland liderleri, ortak bir açıklama yaparak, “Bir ülke başka bir ülkeyi ilhak edemez. Grönland Grönlandlılara aittir” dediler. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, Venezuela’daki ABD operasyonunun Grönland halkında endişe yarattığını kabul etti, ancak iki durumu karşılaştırmanın mümkün olmadığını vurguladı.
Frederiksen, olası bir ABD askeri müdahalesinin NATO’yu fiilen sona erdirebileceğini belirterek, “ABD bir NATO müttefikine saldırırsa, Batı’nın İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana oluşturduğu güvenlik mimarisi çöker” dedi. NATO’nun 5. maddesi, bir üye ülkeye yapılan saldırıyı tüm üyelere yapılmış sayıyor, ancak bir NATO ülkesinin diğerine saldırması senaryosu antlaşmada açıkça düzenlenmemiş durumda.
Uzmanlar, Avrupa’nın ABD’ye karşı askeri bir yanıt verme olasılığının düşük olduğunu belirtiyor. Avrupa ordularının ABD’ye olan bağımlılığı ve Rusya tehdidi, bu seçeneği zayıflatıyor. Trump’ın yardımcısı Stephen Miller, CNN’e yaptığı açıklamada, “Kimse Grönland için ABD’ye karşı savaşmaz” dedi.
Ancak diplomatik seçenekler masada. Avrupa Birliği, uluslararası hukukun ihlali durumunda siyasi yaptırımlar uygulayabilir. Ekonomik yaptırımlar ise riskli görülüyor, zira ABD, AB’nin en büyük ticaret ortaklarından biri.
Uzmanlar, Trump’ın askeri ilhak yerine “serbest ortaklık anlaşması” gibi bir modeli dayatabileceğine dikkat çekiyor. Bu tür bir anlaşma, Grönland’ın Danimarka’ya bağlı kalmasını sürdürürken, ABD’ye adada daha geniş askeri ve stratejik yetkiler tanıyabilir. ABD, zaten Grönland’da mevcut olan askeri varlığını genişleterek fiili kontrolü artırabilir.
Grönland krizi, Batı ittifakını bölme potansiyeline sahip. Uzmanlar, eğer ABD askeri ya da zorlayıcı yöntemlere başvurursa, bu durum Batı için tarihi bir kriz anlamına gelebilir. Danimarka Başbakanı Frederiksen’in sözleri Avrupa başkentlerinde yankı bulmuş durumda: “ABD saldırırsa, NATO biter.”
