Rusya’da Benzin İçin Plaka ve QR Kodu Uygulaması Başladı

Rusya’da akaryakıt tedarikinde yaşanan sorunlar derinleşiyor. Benzin ve motorin bulunan istasyonların oranı son bir haftada yüzde 41’den yüzde 28,1’e geriledi. Bazı bölgelerde ise akaryakıt satışları plaka numarası, QR kodu ve litre kotası gibi yöntemlerle gerçekleştirilmeye başlandı.

Yaz aylarından bu yana devam eden akaryakıt sıkıntısı, temmuz sonunda yaşanan kısmi rahatlamanın ardından ağustos ayında yeniden kötüleşti. 16 Ağustos itibarıyla benzin ya da motorin temin edilebilen istasyonların oranı yüzde 28,1’e düştü. Geçtiğimiz hafta bu oran yüzde 41 seviyesindeydi.

Mayıs ayında başlayan akaryakıt sıkıntısının özellikle temmuz ayında ülke genelinde yaygınlaştığı ifade ediliyor. Rus hükümetinin uyguladığı ihracat kısıtlamaları ve iç piyasaya yönelik ek tedbirler, temmuz sonunda kısmi bir rahatlama sağlasa da ağustos ayında sorunlar yeniden büyüdü. Son gelişmeler doğrultusunda en az 10 bölgede benzin satışlarına yönelik kısıtlamaların tekrar devreye alındığı bildirildi. Moskova bölgesinde bazı istasyonlarda uzun kuyruklar oluşurken, benzin tedarikinde ciddi sorunlar yaşanıyor.

Krizin sebepleri arasında petrol rafinerilerine yönelik insansız hava aracı saldırılarının üretim kapasitesine etkisi, yaz aylarında artan talep ve bölgesel lojistik sorunları gösteriliyor. Bu sıkıntılarla başa çıkmak isteyen bazı yerel yönetimler ise alışılmadık yöntemlere başvurdu. Araçların plaka numarasının son rakamına göre yakıt satışı yapılması gibi uygulamalar devreye alındı. Örneğin, bazı bölgelerde “tek-çift plaka” sistemi uygulanarak, plakası çift rakamla biten araçlar ayın çift günlerinde, tek rakamla biten araçlar ise tek günlerinde yakıt alabiliyor. Nijniy Novgorod bölgesinde de kuyrukların azaltılması amacıyla bu sistemin uygulandığı, bazı istasyonlarda araç başına satış miktarının 40 litreyle sınırlandırıldığı bildiriliyor.

Bir diğer uygulama ise akaryakıt satışında QR kod sisteminin devreye alınması oldu. Sivastopol’da bazı akaryakıt türlerinin satışı QR kod üzerinden gerçekleştirilirken, belirli yakıt türlerinde araç başına 20 veya 40 litre gibi sınırlamalar getiriliyor. Ayrıca, bidon gibi kaplara yakıt satışının bazı bölgelerde yasaklandığı ifade ediliyor. QR kod uygulaması, aynı aracın kısa süre içinde farklı istasyonlardan tekrar tekrar yakıt almasını engellemeyi ve sınırlı stokların daha fazla sürücüye ulaşmasını sağlamayı amaçlıyor.

Akaryakıt şirketleri de satışlarda çeşitli kısıtlamalar uygulamaya başladı. Moskova ve çevresindeki bazı istasyonlarda yeniden kota uygulanırken, Gazprom Neft bazı noktalarında benzin satışını 40-60 litre arasında sınırlandırdı. Rosneft’in bazı satış noktalarında araç başına 30 litre, Tatneft’in ise 50 litre sınırı uyguladığı bildiriliyor. Dizel yakıtında ise birçok noktada benzinle kıyaslandığında daha az kısıtlama olduğu belirtiliyor. Astrahan bölgesinde de 13 Ağustos’tan itibaren araç başına 40 litre yakıt sınırı getirildi.

Akaryakıt sorunu yalnızca uzak bölgelerle sınırlı kalmadı; Moskova ve çevresindeki bazı istasyonlarda da ağustos ortasında uzun araç kuyrukları yeniden oluştu. Bazı istasyonlarda en çok talep gören benzin türlerinin pompalarının kapatıldığı ve sürücülerin yakıt bulmak için farklı istasyonlara yöneldiği bildiriliyor. Rus hükümeti, arz sorununu hafifletmek amacıyla akaryakıt ihracatını kısıtlayan tedbirler aldı ve bazı yakıt standartlarında geçici esneklik sağladı. Ayrıca iç piyasadaki açığın azaltılması için petrol ürünleri ithalatına yönelindi. Ancak temmuz sonunda sağlanan kısmi rahatlamanın kalıcı olmadığı görülüyor. Ağustos ayında rafinerilere yönelik yeni saldırılar ve yüksek mevsimsel talep, akaryakıt piyasasında yeniden baskı oluşturdu.

Yakıt sıkıntısının uzaması, yalnızca araç sahiplerini değil, taşımacılık ve lojistik sektörünü de olumsuz etkiliyor. Bazı bölgelerde istasyonların çalışma saatleri kısıtlanırken, sürücüler yakıt bulabilmek için uzun kuyruklarda beklemek zorunda kalıyor. Rusya gibi dünyanın en büyük petrol üreticilerinden biri olan bir ülkede benzin satışının plaka, QR kod ve litre kotasına bağlanması, yaşanan tedarik krizinin ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor. Mevcut durum, hükümetin aldığı önlemlere rağmen Rusya’nın akaryakıt piyasasında kısa vadede tam bir normalleşmenin henüz sağlanamadığını gösteriyor.