Zalim Toplumların Yok Oluşu ve Yeni İnsanın Doğuşu
Zalim toplumların yok oluşu ve ardından yeni toplumların doğuşu üzerine düşünceler.
Kur’an-ı Kerim’in Enbiya suresinin 11. ayetinde, “Biz zulmetmekte olan nice memleketleri kırıp geçirdik ve onlardan sonra başka başka toplumlar meydana getirdik” ifadesi, tarih boyunca zulme uğramış toplumların akıbetini anlatmaktadır. Bu ayetteki ‘kasame’ kelimesi, zalim beldelerin yok oluşunu ve ardından yeni toplumların doğuşunu simgeler. Zalim olan yerler, azap ve felaketlerle yıkıma uğramış, yerle bir edilmiştir.
Felaketler, sadece fiziksel mekanları değil, o mekanlarda yaşayan insanları da etkiler. Ancak, bu yıkımın ardından yeniden inşa süreci, öncelikle insanlarla başlar. İnsanlar, yaşadıkları yerleri yeniden inşa etme gücüne sahiptir. Bu durum, yıkımın dehşetini daha da belirgin hale getirir.
Zemahşerî’nin el-Keşşâf adlı eserinde, bu ayetin derin anlamları üzerinde durulmaktadır. ‘Kasm’ kelimesinin seçimi, yıkımın ne denli şiddetli olduğunu vurgular. Bu kelime, bir şeyin tamamen parçalanması ve geri dönüşü olmayan bir yok oluşu ifade eder. Zemahşerî, bu kelimenin bilinçli olarak seçildiğini, Allah’ın zalim toplumlara olan gazabının büyüklüğünü göstermek amacıyla yapıldığını belirtir.
Ayrıca, ayette geçen ‘zalim olan memleket’ ifadesi, aslında orada yaşayan insanların zalim olduğunu vurgular. Memleket, fiziksel bir varlık olmanın ötesinde, orada yaşayan toplumun durumunu temsil eder. Bu bağlamda, ‘hâl’ ve ‘mahal’ arasındaki fark, toplumsal çürümenin ve zulmün yayılmasını ifade eder.
Bunun yanı sıra, ayetin başındaki ‘kem’ edatı, tarih boyunca ilahi yasayı çiğneyen birçok toplumun benzer akıbetlerle karşılaştığını hatırlatır. Bu durum, Mekke müşriklerine ve kıyamete kadar gelecek zalimlere bir uyarı niteliği taşır.
Özetle, Zemahşerî, Allah’ın zalimlere mühlet verdiğini, ama vadesi dolduğunda onları kökten cezalandırdığını ifade eder. Bunun sonucunda ise, yeni toplumların inşa edildiğini belirtir. Rabbim, günümüzdeki zalim beldeleri de kahru perişan etsin ve yerlerine müslümanları kaim etsin inşallah.
