Amerika’da iki Yağlıdere: Göçün 60 yıllık hikâyesi
Giresun’un Yağlıdere ilçesinde 14 bin 688 kişi yaşarken, ABD’deki Yağlıderelilerin sayısının yaklaşık 30 bine ulaştığı tahmin ediliyor.
Giresun’un Yağlıdere ilçesinden Amerika Birleşik Devletleri’ne 1960’lı yıllarda başlayan göç, aradan geçen yıllarda geniş bir hemşehri ağına dönüştü. İlçenin nüfusu 14 bin 688’e gerilerken ABD’de yaşayan Yağlıderelilerin sayısının yaklaşık 30 bine ulaştığı tahmin ediliyor. Böylece Amerika’da, Yağlıdere’nin kendi nüfusunun iki katından fazla Yağlıdereli yaşıyor. İlçede ABD’de akrabası, kardeşi ya da çocuğu bulunmayan ailelerin sayısı da giderek azalıyor.
Yağlıdere’nin Amerika hikâyesinin, mübadele döneminde ailesiyle bölgeden ayrılan Lefter isimli bir Rum’un yıllar sonra ilçeyi ziyaret etmesiyle başladığı anlatılıyor. Bu ziyaret sırasında “Terzi İzzet” olarak bilinen İzzet Aydın ile tanışan Lefter’in ardından Aydın’ın ABD’ye gitmesi, ilçeden gerçekleşen göçün ilk adımı oldu. Sonraki yıllarda kardeşler, akrabalar, komşular ve aynı köyden gençler birbirlerini izleyerek Amerika’ya yerleşti.
Yağlıdere Belediye Başkanı Yaşar İbaş’ın verdiği bilgilere göre 2023’te konsolosluk kayıtlarında çifte vatandaşlığı veya yasal oturma izni bulunan yaklaşık 21 bin Yağlıdereli yer aldı. Kayıtlara girmeyenler ve daha sonraki yıllarda ABD’ye gidenlerle birlikte toplam sayının 30 bin civarında olduğu değerlendiriliyor.
Yağlıdereliler başta New York, New Jersey, Massachusetts ve Connecticut olmak üzere ABD’nin kuzeydoğusunda yoğunlaştı. Hemşehri dayanışması zamanla iş hayatına da yansıdı. Akaryakıt istasyonları, restoranlar, pizza işletmeleri, marketler ve boya sektörü, Yağlıderelilerin öne çıktığı alanlar arasında yer aldı. İlk kuşak daha çok ağır işlerde çalışırken sonraki kuşakların önemli bölümü kendi işletmelerini kurdu.
ABD’ye yerleşen birçok Yağlıdereli, ilçeyle bağını korumayı sürdürdü. Köylerde yeni evler inşa edildi, ilçe merkezinden daireler alındı ve yaylalardaki yapılar yenilendi. Yaz aylarında gurbetçilerin ilçeye dönmesiyle normal dönemde yaklaşık 15 bin olan nüfus 50 bine kadar çıkabiliyor. Bu hareketlilik konut, perakende, yeme-içme ve düğün sektörlerinde belirgin bir yoğunluk oluşturuyor.
Göçün üçüncü kuşağı da yaz aylarında aileleriyle birlikte Yağlıdere’ye gelerek köylerini ve yakınlarını ziyaret ediyor. Yaklaşık 60 yıl önce birkaç kişinin yolculuğuyla başlayan hareket, bugün Amerika’da yaklaşık 30 bin Yağlıderelinin yaşadığı geniş bir topluluğa dönüşmüş durumda.
