Gece ve Gündüzün Yaratanı: Allah’ın Kudreti

Geceyi, gündüzü, güneşi ve ayı yaratan Allah’ın kudreti üzerine düşünceler.

“Geceyi, gündüzü, güneşi ve ayı yaratan O’dur. Bunların her biri bir yörüngede (felekte) yüzmektedir.” (Enbiya: 33)

Gece ve gündüz, evrenin temel mucizelerinden ikisini oluşturur. Güneş ve ay, insan yaşamıyla doğrudan bağlantılı olan önemli gök cisimleridir. Gece ve gündüzün dönüşümü, güneş ve ayın hareketleri, sürekli bir düzen içinde gerçekleşir. Bu düzen, insanların kalplerinde yaratıcı güç ve iradenin birliğini kavramalarına yardımcı olan önemli bir unsurdur.

Allah, geceyi, gündüzü, ayı ve güneşi yaratan yüce varlıktır. İnsanların bu yaratıcıya karşı olan sorumluluğu, ona teslimiyet ve kulluk etmektir. Göklerin ve yerin, tüm varlıkların boyun eğdiği bir Rabbe, insanlar da teslim olmalı ve kulluk etmelidirler.

Her varlık, Allah’ın belirlediği bir düzen içinde yaşamaktadır. Ancak insanlar, bu dünyada imtihan gereği kendilerine verilen iradeleriyle, Allah’ın dinini kabul etme veya reddetme özgürlüğüne sahiptirler. Rabbimiz, insanları diğer varlıklardan farklı olarak yaratmış ve onlara irade vermiştir. Bu nedenle, insanlar isterlerse kulluğu terk edebilir, isterlerse isyan edebilirler. Ancak bu durum, yalnızca kendilerine zarar verebilir; Allah’a zarar veremez.

BASAİRUL KUR’AN

Zemahşerî, bu ayet üzerinde bazı önemli yorumlar yapmıştır:

1. “Gök Cisimlerinin Yüzmesi” ve Akıl Sahibi Varlık Kipi ile zikredilmeleri

Ayetin sonunda geçen ve “yüzmektedirler” anlamına gelen يَسْبَحُونَ (yesbehûne) fiili, akıl sahibi varlıklar için kullanılan bir kalıptır. Zemahşerî, güneş, ay, gece ve gündüzün cansız varlıklar olmasına rağmen, kendilerine belirlenen sınırları eksiksiz bir şekilde yerine getirdiklerini ifade eder.

Gökyüzündeki bu düzenli hareket, onlara adeta bir akıl sahibi varlık gibi bir konum kazandırır. Kur’an, bu harika düzeni vurgulamak için onlara akıllı varlık kipiyle hitap eder.

2. “Felek” ve “Yüzme” (Sebh) Kavramlarının Analizi

Zemahşerî’ye göre felek, gök cisimlerinin döndüğü yörüngeleri ifade eder. Yüzme kelimesi ise, hareket etme anlamına gelir ve bu bağlamda, yıldızların ve gezegenlerin boşlukta pürüzsüz bir şekilde hareket etmelerini tasvir eder.

3. Tevhid ve Kozmolojik Delil (Gaye ve Nizam)

Zemahşerî, evrendeki bu düzenin tek bir yaratıcının varlığına işaret ettiğini belirtir. Gece ile gündüzün birbirini takip etmesi ve gök cisimlerinin birbirinin sınırlarına tecavüz etmeden hareket etmesi, büyük bir kudretin eseridir. İnsanların bu göksel düzeni gözlemleyerek Allah’ın birliğini anlamaları gerekmektedir.

EL KEŞŞAF TEFSİRİ