AB enerji fiyat krizi: Tüketimi azaltma çağrısı yapıldı
AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, İran gerilimi ve tedarik sorunları nedeniyle oluşan AB enerji fiyat krizi karşısında tüketimin azaltılmasını istedi.
Avrupa Birliği (AB) Enerji Komiseri Dan Jorgensen, İran ile yaşanan çatışmaların ve tedarik zincirlerindeki aksamaların kıtada yeni bir enerji fiyat krizini tetikleyebileceği uyarısında bulundu. Reuters tarafından görülen resmi mektupta Jorgensen, üye ülkelerin enerji bakanlarından kış dönemi öncesinde doğal gaz ve elektrik tüketimini sınırlamaya yönelik seçenekleri vakit kaybetmeden değerlendirmelerini istedi.
Jorgensen, arz güvenliğinin ciddi baskı altında olduğunu belirterek mevcut durumun bir tedarik sorunundan kaynaklanan doğrudan bir fiyat krizi niteliği taşıdığını ifade etti. AB’nin, Rusya’nın gaz akışını kestiği 2021 kışına göre daha hazırlıklı olduğunu kaydeden komiser, hükümetlerin önümüzdeki aylarda tedbir düzeyini ve hazırlıklarını artırması gerektiğini vurguladı.
Zorunlu kesinti kararı alınmadı
Komisyonun bakanlara gönderdiği metin, şu aşamada zorunlu bir enerji kısıtlaması öngörmüyor. Bunun yerine, ihtiyaç devam ettiği sürece yer altı depolarına gaz girişini güvence altına alacak ve elektrik ile doğal gaz talebini azaltacak önleyici politikaların hazırlanması tavsiye ediliyor.
Avrupa Komisyonu, 3 Eylül’deki açıklamasında depolama seviyelerinin önceki yılların gerisinde kaldığını, ancak kısa vadede doğrudan bir arz kesintisi beklenmediğini bildirmişti. Buna karşın Orta Doğu’daki askeri gerilimin küresel enerji fiyatlarında yarattığı oynaklık, Brüksel’in kış gelmeden önlem alma yönündeki baskısını artırdı.
Depolama hedefi yüzde 90
AB kuralları uyarınca üye ülkelerin yer altı doğal gaz depolarını yüzde 90 doluluk oranına ulaştırması gerekiyor. Piyasalarda ani fiyat baskısı oluşmasını önlemek amacıyla bu hedefin 1 Ekim ile 1 Aralık arasında esnek bir takvimle tamamlanmasına izin veriliyor.
Komisyon verileri, Avrupa’nın enerji tedarik yapısında son yıllarda yaşanan değişimin yeni kırılganlıklar oluşturduğuna işaret ediyor. AB’nin toplam enerji ithalatında sıvılaştırılmış doğal gazın payı 2021’de yüzde 20 iken 2025’te yüzde 45’e yükseldi. Aynı dönemde boru hatları üzerinden alınan Rus gazının payı yüzde 45’ten yüzde 12’ye geriledi.
Avrupa’nın Körfez bölgesinden doğrudan yaptığı gaz ithalatı sınırlı olsa da LNG piyasasının küresel fiyat hareketlerine bağlı olması, kıtayı dış gelişmelere karşı hassas hale getiriyor. Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu çevresindeki krizler, LNG tankerlerinin seyrini ve spot piyasa fiyatlarını kısa sürede etkileyebiliyor. AB, kış ayları başlamadan tüketimi kontrol altına alarak olası fiyat şoklarının etkisini azaltmayı hedefliyor.
